Edukacja dla Pokoju

O Afganistanie

Miejsca dzia³ania stowarzyszenia ‘Edukacja dla Pokoju’

 

WPROWADZENIE

Afganistan jest jednym z najbiedniejszych i najs³abiej rozwiniêtych krajów ¶wiata. Od inwazji radzieckiej w 1979 roku, kraj do¶wiadczy³ wielu konfliktów trwaj±cych ponad trzy dekady.

W zniszczonym kraju nie odbudowano infrastruktury niezbêdnej do funkcjonowania spo³eczeñstwa i pañstwa. Wed³ug Human Development Report opublikowanego przez ONZ w 2010 r. wska¼nik rozwoju spo³ecznego (HDI) dla Afganistanu wynosi 0,349, co plasuje ten kraj na 155. miejscu na 169. Wed³ug danych rz±dowych 42% Afgañczyków ¿yje poni¿ej krajowego progu ubóstwa. Kolejne 20% ¿yje tu¿ nad tym progiem.

HDI sk³ada siê z trzech komponentów: d³ugo¶ci ¿ycia, poziomu edukacji (wska¼nik analfabetyzmu i wska¼nik skolaryzacji) oraz dochodu na g³owê mieszkañca. Wska¼nik ten uwzglêdnia równie¿ czynniki pozaekonomiczne, pozwala wiêc na bardziej kompleksow± ocenê poziomu rozwoju na jednego mieszkañca ni¿ PKB. Kraje z HDI poni¿ej 0,5 zaliczane s± do s³aborozwiniêtych, podczas gdy do krajów ¶redniorozwiniêtych nale¿± kraje z HDI od 0,501 do 0,8. Je¶li HDI przekracza 0,801 (maksymalna warto¶æ HDI = 1,0) zaliczamy kraj do wysokorozwiniêtych. HDI Afganistanu oszacowano na 0,352 (Polski – ponad 0,880). W globalnym rankingu z 2009 r. Afganistan by³ na 181 miejscu na 182 kraje (dla porównania, Polska zajê³a 41 miejsce). Pomimo pomocy miêdzynarodowej, która ¶wiadczona jest na wielk± skalê od momentu obalenia rz±du Talibów w 2001 roku, trzy czwarte mieszkañców wsi ¿yje poni¿ej progu ubóstwa. Na 1000 dzieci do pi±tego roku ¿ycia umiera 233 dziewczynki i 238 ch³opców, co jest jednym z najwy¿szych wska¼ników umieralno¶ci dzieci na ¶wiecie. Oczekiwana d³ugo¶æ ¿ycia w momencie narodzin wynosi oko³o 43,6 lat. Wska¼nik analfabetyzmu w¶ród doros³ych, szczególnie w¶ród kobiet i mieszkañców wsi, jest bardzo wysoki. Szacuje siê, ¿e oko³o 85% ludno¶ci zamieszkuj±cej tereny wiejskie jest analfabetami, a 28% spo³eczeñstwa w ogóle potrafi czytaæ i pisaæ.

ROLA EDUKACJI

Jednym z podstawowych d³ugofalowych ¶rodków na poprawê sytuacji w Afganistanie, mierzon± wska¼nikiem rozwoju spo³ecznego (HDI), zarówno je¶li chodzi o poprawê ogólnego poziomu ¿ycia czy aktywizacji zawodowej mieszkañców, jak i o stabilizacjê polityczn±, jest edukacja, której efektem w przysz³o¶ci bêdzie dobre rz±dzenie (good governance). Poprawa dostêpu kobiet do edukacji jest tak¿e jednym z podstawowych czynników korzystnie wp³ywaj±cych na sytuacjê afgañskich kobiet i ich pozycjê spo³eczn±.

W zniszczonym po latach wojny Afganistanie do tej pory nie odbudowano infrastruktury (w tym tak¿e zwi±zanej z edukacj±) niezbêdnej do funkcjonowania spo³eczeñstwa i pañstwa. D³ugoletni konflikt znacznie zmniejszy³ mo¿liwo¶æ edukacji. Sytuacja pogorszy³a siê w ci±gu 7-letnich fundamentalistycznych rz±dów (do jesieni 2001 r.), podczas których Talibowie ca³kowicie pozbawili dziewczêta i kobiety prawa do kszta³cenia. Obecnie oko³o dwóch milionów dzieci nie uczêszcza do szkó³. Znacznie mniej dziewcz±t ni¿ ch³opców podejmuje naukê. Szacuje siê, ¿e zaledwie 51.9% afgañskich mê¿czyzn powy¿ej 15 roku ¿ycia i 21.9% kobiet w tym samym przedziale wiekowym potrafi czytaæ i pisaæ.

Wysoki poziom analfabetyzmu w Afganistanie stanowi jeden z g³ównych czynników uniemo¿liwiaj±cych rozwój spo³eczno-gospodarczy kraju. Afganistan jest ci±gle krajem, w którym w³adza na ka¿dym szczeblu jest niewydolna i skorumpowana, ³amane s± podstawowe prawa cz³owieka, a w szczególno¶ci prawa kobiet. 90% kobiet jest ofiarami przemocy domowej, zgodnie z prawem m±¿ mo¿e g³odziæ ¿onê w przypadku odmowy wspó³¿ycia seksualnego, co bardzo czêsto koñczy siê gwa³tem, a ch³opcom i dziewczêtom za spotykanie siê grozi kara ¶mierci. Nie funkcjonuje system s±downiczy, pogarsza siê stan bezpieczeñstwa w kraju. W ci±gu ostatniego roku dosz³o do 7400 ataków Talibów i innych bojówek na cywilów, w których zginê³o 2400 osób. Atakowano równie¿ szko³y, uczniów, uczennice i nauczycieli. Zamkniêto 458 szkó³ – wiêkszo¶æ na po³udniu kraju – ze wzglêdu na niebezpieczeñstwo zagra¿aj±ce 111 180 uczniom i uczennicom (g³ównie ze szkó³ ¿eñskich). Najnowsze badania opinii publicznej w Afganistanie przeprowadzone we wszystkich 34 prowincjach Afganistanu przez o¶rodek The Afghan Centre for Social and Opinion Research w Kabulu w okresie miêdzy 30 grudnia 2008 a 12 stycznia 2009 pokazuj±, ¿e mieszkañcy Afganistanu coraz silniej popieraj± edukacjê kobiet. £±cznie, a¿ 92% ankietowanych zdecydowanie popiera (68%) lub umiarkowanie popiera (24%) edukacjê dziewcz±t. Natomiast zaledwie ³±cznie 7% jest zdecydowanie przeciwnych (2%) lub umiarkowanie przeciwnych (5%) edukacji dziewcz±t. Jednocze¶nie, wed³ug tych samych badañ, mieszkañcy Afganistanu uznaj±, ¿e brak wykszta³cenia jest równie powa¿nym problemem jak zagro¿enie terroryzmem (choæ zdecydowanie wiêkszym problemem w ich oczach jest np. bieda i brak bezpieczeñstwa). Badania te pokazuj±, jak du¿± wagê mieszkañcy Afganistanu przywi±zuj± do edukacji. Niestety, obecna infrastruktura w nik³ym stopniu mo¿e zaspokoiæ potrzeby edukacyjne. W niektórych spo³eczno¶ciach lokalnych istnieje jednak chêæ do kszta³cenia dzieci na tyle du¿a, ¿e powstaj± „szko³y” pod go³ym niebem, gdzie uczniowie zdobywaj± podstawow± wiedzê i umiejêtno¶ci. Szczególnie takie inicjatywy lokalne wymagaj± wsparcia.

Edukacja dla Pokoju uznaje, ¿e jednym z naszych priorytetów jest wspieranie rozwoju edukacji w Afganistanie.

ZNACZENIE ROLNICTWA I ROLA EDUKACJI

Obszar Afganistanu wynosi 65 223 000 ha, z czego tereny rolnicze zajmuj± 37 910 000 ha. Rolnictwo jest tradycyjnie g³ówn± czynno¶ci± dla du¿ej czê¶ci spo³eczeñstwa, ale sektor ten ucierpia³ w wyniku kolejnych wojen i konfliktów, katastrof naturalnych i niskich nak³adów na inwestycje. Ludno¶æ wiejska to 77% populacji kraju, a a¿ 75% mieszkañców wsi ¿yje z rolnictwa (zaopatruj±c w ¿ywno¶æ tak¿e mieszkañców miast): dla wielu z nich jest to jedyne ¼ród³o utrzymania. Oko³o 45% ludno¶ci wiejskiej jest uboga, w porównaniu do 27% ludno¶ci miejskiej. Dzieci poni¿ej 5 roku ¿ycia s± najbardziej podatn± na ró¿nego typu zagro¿enia grup± spo³eczeñstwa. 50% z nich cierpi na chroniczne niedo¿ywienie. Wed³ug ONZ prawie 70% Afgañczyków nie ma zabezpieczonego sta³ego dostêpu do ¿ywno¶ci, a wysokie ceny popchnê³y kolejne miliony w grupê wysokiego ryzyka. Zagro¿enie ze strony agrofagów (niepo¿±danych organizmów takich jak patogeny, szkodniki i chwasty, szkodliwych dla ro¶lin uprawnych, p³odów rolnych oraz zwierz±t) jest g³ówn± przyczyn± utraty lub obni¿enia plonów, co mo¿e spowodowaæ g³ód. Natomiast nieumiejêtna walka z agrofagami, w tym nadmiernie przedostawanie siê substancji chemicznych do ¿ywno¶ci oraz ¶rodowiska naturalnego jest jedn± z przyczyn zachorowalno¶ci w¶ród dzieci, doros³ych i zwierz±t hodowlanych. Dlatego tak wa¿na fachowa wiedza nt. zapobiegania obni¿aniu czy stracie plonów przez agrofagi oraz zabezpieczenie ziemiop³odów w magazynach. Podnoszenie kwalifikacji w zakresie integrowanej ochrony ro¶lin, polegaj±cej na ³±czeniu ze sob± metod przydatnych pod wzglêdem gospodarczym, ekologicznym i toksykologicznym jest niezbêdne. Ochrona ro¶lin, a tym samym lepsze jako¶ciowo i bardziej wydajne plony pozwol± równie¿ na stworzenie alternatywy dla upraw maku, które obecnie stanowi± ¼ród³o sta³ego dochodu dla rolników ze wzglêdu na inwestycje ze strony karteli narkotykowych dbaj±cych o jako¶æ upraw i zapewniaj±cych odbiór plonów.

Nabycie praktycznej wiedzy na temat zastosowania integrowanej ochrony ro¶lin wi±¿e siê z mo¿liwo¶ci± wykorzystania wszelkich alternatywnych dla ochrony chemicznej metod zwalczania agrofagów. Zalicza siê do nich: opracowanie prawid³owego p³odozmianu, wykorzystanie w jak najwiêkszym zakresie odmian ro¶lin odpornych i tolerancyjnych na patogeny i szkodniki, stosowanie mieszanin wewn±trz- i miêdzygatunkowych, ochrona organizmów po¿ytecznych oraz dobór ekologicznie bezpiecznych metod zwalczania agrofagów, w chemicznej ochronie wybór technik wykonywania zabiegów o mo¿liwie najmniejszym zagro¿eniu dla otoczenia, wykonywanie zabiegów chemicznych tylko po przekroczeniu ekonomicznych progów szkodliwo¶ci, stosowanie selektywnych pestycydów i pestycydów na ograniczonej powierzchni lub w ni¿szych dawkach. Podnoszenie kwalifikacji, wzrost poziomu wykszta³cenia spo³eczeñstwa oraz poprawa mo¿liwo¶ci gospodarczych zwiêksza szanse na d³ugotrwa³y pokój i mo¿e skutecznie zapobiegaæ konfliktom.

Rozwój Afganistanu nie jest mo¿liwy, je¶li spo³eczeñstwo pozostanie niewykszta³cone i g³odne. Dlatego równie wa¿ne obok rozwoju edukacji podstawowej jest jej kontynuacja, w tym na poziomie zawodowym, gdy¿ tylko wykszta³ceni ludzie s± w stanie stworzyæ spo³eczeñstwo obywatelskie, daj±ce podstawy do budowy sprawnie funkcjonuj±cego pañstwa. Wzrost wykszta³cenia spo³eczeñstwa wp³ywa równie¿ korzystnie na poprawê higieny oraz ochrony zdrowia, co przek³ada siê na ograniczenie umieralno¶ci niemowl±t i dzieci. Oprócz samej wiedzy teoretycznej niezbêdna jest równie¿ umiejêtno¶æ jej praktycznego zastosowania.

Naprzeciw tym potrzebom wychodz± projekty realizowane przez Edukacjê dla Pokoju, w tym m.in. projekt budowy zawodowej szko³y rolniczej w Mazar-i Szarif (Afganistan), projekt budowy uniwersyteckiej kliniki weterynaryjnej (obejrzyj film z otwarcia ) czy projekt budowy uniwersyteckiej kliniki ochrony ro¶lin .

 

Na skróty